نویسنده:محبوبه افتخاری 

جشنوراه فیلم فجربه بیست و هشتمین دوره اش رسید.این دوره هم مثل دوره های قبلی پراز حاشیه ها و نکته های با مزه است.خیلی اسم ها هستند و خیلی ازبزرگ ها نیستند.عشق فیلم ها دارند جدول اکران فیلم ها را بالا،پایین می کنند.از الآن سر اینکه چه کسی سیمرغ می گیرد بحث و جدل به وجود آمده. خلاصه طبق معمول سر سینما شلوغ است. ما هم به پیشواز این کارناوال سینمایی رفته ایم. در این مقاله سراغ ده فیلم مطرح و پرحاشیه بخش مسابقه رفته ایم. آنها را روی دایره ریخته ایم تا ببینیم چقدر حال و هوای جوانانه دارند و با جوان های این فیلم ها راجع به کارهایشان حرف زدیم.سراغ فیلم های پشت خط مانده هم رفته ایم با دو کارگردان جوان درباره این وضع گپ زدیم. 

میلاد برج سینما 

ما ایرانی ها اصولاً به اتفاق عادت داریم؛اینکه با آمدن یک مدیر به یک ساختمان،مجموعه،مؤسسه،دانشگاه و... کلی از برنامه های اصلی آن ساختمان،مجموعه؛موسسه،دانشگاه و... زیرورو شود و همه چیزشکل و شمایل جدیدی به خودش بگیرد. این عادتمان هم باعث می شود زیروروشدن شکل و شمایل قوانین و اجراهای مهم ترین اتفاق سینمایی کشور برایمان چندان عجیب و غریب نباشد.بنابراین ازهمین چند ماه پیش وقتی وزیر ارشاد و معاون سینمایی اش و به دنبال آن مدیر سازمان فارابی و باقی مدیران سینمایی ـ عوض شدند،خیلی ها حدس می زدند که امسال با یک جشنواره فیلم «متفاوت» رو به رو خواهیم بود؛تفاوت هایی که به عبارتی به دو دسته اجرایی و محتوایی تقسیم می شوند.اولین تفاوت اجرایی ای که ازچند ماه پیش اعلام شد،ساده ترین تفاوت جشنواره امسال است.امسال بعد از 28 سال سینماگران، منتقدان سینمایی، روزنامه نگاران و حوزه های فیلم و سینما به جای 12 تا 22 بهمن، از 5 تا 15 بهمن روز و شبشان را با جشنواره فیلم می گذرانند.این تغییر زمانی هم یک دلیل ساده دارد:مصادف شدن عزاداری های ایام اربعین با جشنواره.

«کاخی» برای سیمرغ 

اگر کمی اهل جشنواره بازی باشید حتماً خبر دارید که مخاطبان جشنواره دو گروهند؛خودی ها و غیرخودی ها. خودی ها شامل سینماگران ـ تهیه کننده ها،کارگردان ها، بازیگرها،تدوین گرها و... روزنامه نگارها و منتقدان سینمایی می شوند و غیرخودی ها شامل مخاطب های عادی جشنواره که بدون شک بیشترشان جوانند و دانشجو.طبق سنت 28 سال پیش تماشاگرهای خودی دو سالن سینمای ویژه بیشترنداشتند؛ سالن سینمای هنرمندان و سالن سینمای مطبوعات ـ البته نشست های مطبوعاتی همیشه هنرمندان را به سالن مطبوعات می کشاند ـ اما امسال مدیران عزیر فارابی این دو سالن را تبدیل به یک سالن کرده اند تا این دو گروه خودی ده روزشان را تمام و کمال کنار هم بگذرانند.اما از آنجایی که ما سالن سینمایی به این بزرگی نداریم تا همه هنرمندان و مطبوعاتی ها بتوانند با هم در آن فیلم ببینند و از آنجایی که جشنواره فیلم ما چیزی ازجشنواره های فیلمی مثل ونیز و کن کم ندارد،مدیران محترم تصمیم گرفتند برای این تماشاگران خودی یک «کاخ» دست و پا کنند؛«کاخ جشنواره» و این کاخ جایی نیست جز برج میلاد.امسال قراراست همه اتفاقات جشنواره ـ از افتتاحیه و اختتامیه و نمایش فیلم ها گرفته تا بازار فیلم و نشست های مطبوعاتی و... ـ درکاخ جشنواره بیفتد.این کاخ محترم که البته برای برگزاری جشنواره کن فیکون نشده و حتی ظاهرش هم همان ظاهرهمیشگی است،قراراست پراز امکانات رفاهی باشد؛ آن قدرکه هنرمندان و مطبوعاتی ها این ده روز فقط برای خواب شبانه نیازبه ترک برج میلاد پیدا کنند. 

بلیت بدون انتظار 

برای تماشاگرهای غیرخودی که البته بیشتر از خیلی از خودی ها برای جشنواره هیجان دارند و برای دیدن فیلم های انتخاب شده در بخش مسابقه سر و دست می شکنند هم امسال سال متفاوتی بود و هست.امسال دیگر لازم نبود کارمندها،روزنامه نگارهای غیرسینمایی و ازهمه مهم تر دانشجوها ازنیمه های شب جلوی سالن سینما فلسطین صف بکشند تا بتوانند سری بلیت های بخش های مختلف جشنواره را دستی بخرند؛امسال تکنولوژی ازبهترین نوعش درجشنواره رونمایی شد و از 25 دی ماه خوره های محترم جشنواره که همه لذت جشنواره رفتن را به حداقل یک سری بلیت آماده داشتن می دانند،می توانستند اینترنتی سینما و سئانس های مورد نظرشان را انتخاب کنند و بلیت بخرند. 

تنفس فیلم های «درمحاق توقیف»

ازتغییرات اجرایی جشنواره امسال که بگذریم،مهم ترین تغییر غیرمنتظره برای اهالی سینما و طرفدارهای پیگیرجشنواره حول و حوش فیلم هایی بود که امسال درجشنواره خواهیم دید. امسال هم مثل چند سال قبل و البته بیشتر،کارگردان های بزرگ یا فیلم نساخته بودند و فقط از دور به اوضاع درهم سینما نگاه می کردند یا فیلمشان را برای جشنواره نفرستادند و گفتند:«تمایلی به شرکت فیلمم در جشنواره ندارم» یا اینکه به خودشان سخت نگرفتند تا مثل شخصیت کارگردان فیلم «میکس» داریوش مهرجویی تا حد مرگ برای رسیدن فیلمشان به جشنواره زحمت بدهند و از بهرام بیضایی و ناصر تقوایی و عباس کیارستمی و بهمن فرمان آرا گرفته تا خسروسینایی، احمدرضا درویش، رخشان بنی اعتماد، رسول صدرعاملی، بهروزافخمی، مجید مجیدی، رضا کریمی، اصغر فرهادی، مانی حقیقی و... به عبارتی جشنواره امسال از فیلم های دو سوم کارگردان های خوب و حرفه ای سینما فیلمی ندارد. اما جز غایبان؛حاضران جشنواره هم حسابی پرحاشیه و پرخبر بودند.دربیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر برای اولین بار و تقریباً به دستورمستقیم جواد شمقدری ـ معاون سینمایی وزارت ارشاد ـ سه فیلم توقیف شده این سال ها بالاخره از محاق توقیف درآمدند؛«به رنگ ارغوان» ابراهیم حاتمی کیا،«100 سال به این سال ها»سامان مقدم و «تسویه حساب» تهمینه میلانی؛البته فیلم هایی مثل «پاداش» کمال تبریزی، «آتشکار» محسن امیریوسفی و «هیچ» عبدالرضا کاهانی ـ اولی کامل و دومی و سومی نصف و نیمه ـ پشت در جشنواره ماندند.چند فیلم هم تا زمان نوشته شدن در جشنواره را به لقایش بخشیدند و فیلمشان را به دلیل انتخاب نشدن بخش مسابقه از جشنواره بیرون کشیدند؛«شکلات داغ» حامد کلاهداری،«آدم کش» رضا کریمی و «لطفاً مزاحم نشوید» محسن عبدالوهاب. 

حالا فقط دو روز دیگر به شروع جشنواره فیلم مانده؛جشنواره فیلمی که به عقیده خیلی ها واقعاً آن قدر فیلم خوب و غافلگیر کننده کم دارد که نمی تواند ده روز هیجان انگیز سینمایی برای خیلی ها بسازد؛تا ببینیم سیمرغ ها چه سرو صدایی به پا می کنند. 

روز داوری 

دعوت و انتخاب داوران جشنواره امسال هم کم سر و صدا نبوده 

گرچه دیدن فیلم هایی که به جشنواره راه پیدا می کنند جذاب ترین قسمت جشنواره فیلم است اما کسی نمی تواند منکراین شود که چیزی که بعد ازجشنواره تا مدت ها می تواند محل حرف و حدیث و بحث و گفت و گو باشد سیمرغ هایی است که بالای سرشرکت کنندگان دراین مسابقه عجیب و غریب پرواز می کنند.سیمرغ ها را هم کسی به پرواز در نمی آورد جز داوران جشنواره.

بنابراین اینکه از چه کسانی برای داوری در جشنواره دعوت می شود،چه کسانی داوری را می پذیرند و بالاخره چه کسی قرعه سیمرغ ها را به نام سینماگران می زند،موضوعی است که می تواند از فیلم دیدن هم مهم ترباشد. 

این موضوع مهم امسال کمی دردسرساز شد و مدیران فارابی و مسؤولان جشنواره دست روی هر داوری که گذاشتند تقریباً «نه» شنیدند.«نه» اول را عزت الله انتظامی و اصغر فرهادی گفتند.عزت الله انتظامی گفت کسالت دارد و گرنه خودش را از جشنواره جدا نمی داند و اصغر فرهادی شرکت و حضور در جشنواره های خارجی برای نمایش فیلمش ـ درباره الی ـ را به داوری فیلم هایی که خیلی هایشان چنگی به دل نمی زنند، ترجیح داد. 

بعد ازاین «نه» گفتن ها نوبت به فاطمه گودرزی رسید تا پیشنهاد داوری را اول به خاطر یک سفر شخصی رد کند اما چند روزبعد اعلام کند سفرش لغو شده و حاضر به داوری فیلم های جشنواره امسال است. 

گرچه تا امروز ـ پنج روزمانده به جشنواره ـ هنوز ترکیب هیأت داوران دقیقاً مشخص و اعلام نشده و بعضی از سینماگرها مثل داریوش مهرجویی به این بلاتکلیفی اعتراض کردند ولی احتمالاً محسن علی اکبری (تهیه کننده)،مسعود جعفری جوزانی (کارگردان) و فرهاد توحیدی (فیلمنامه نویس و مدرس سینما) به علاوه فاطمه گودرزی به عنوان داوران بخش مسابقه سینمای ایران و ابوالقاسم طالبی (کارگردان) و سیروس الوند (کارگردان) به عنوان داوران بخش فیلم های اول و دوم تکلیف سیمرغ ها را روشن می کنند. 

گرچه جشنواره امسال احتمالاً تا لحظه های آخر خبرهای جدیدی خواهد داشت. 

منبع:نشریه همشهری جوان،شماره247